Abyei: Kaynakların Laneti, Kimliklerin Sefaleti

“Kaynakların laneti” (resource curse) uluslararası siyaset ve ekonominin trajik bir gerçekliği. Zengin doğal kaynaklara sahip olan birçok devlet, ekonomik ve siyasi açıdan, bu kaynaklara sahip olmayan devletlere göre daha kötü bir performans sergilemiştir. Kaynakların ekonomik laneti, zengin doğal kaynaklara sahip ülkelerin sanayileşme ve istihdam alanlarında genelde diğer ülkelerin gerisinde kalmaları. Kaynakların siyasi laneti ise kaynaklardan elde edilen yüksek gelirlerin mümkün kıldığı rantiyer ekonomi ve yüksek askeri harcamalar sonucunda bu ülkelerde baskıcı gayri-demokratik rejimlerin ayakta kalmasının diğer devletlere göre daha kolay olması. Yeterince güçlü olmayan devletler için kaynakların üçüncü bir laneti ise bu devletlerin büyük güçlerin hücumlarından kendilerini bir türlü kurtaramamaları. “Arının evini yıkan balının tatlılığıdır” diyen Karamanlı Niyazi’yi doğrularcasına, doğal kaynaklar sayısız ülkenin üstüne akbabaların çullanmasına sebep olmuştur.  Vaktiyle gümüş Güney Amerika’yı altın da California’yı (ya da Kuzey Meksika’yı!) lanetlediği gibi, bugün de petrolden elmasa bir düzine değerli maden Irak’tan Sudan’a, Sierra Leon’dan Kongo’ya onlarca fakir ülkenin halklarını lanetlemeye devam ediyor.

Abyei yakın zamanda resmen ikiye bölünen Sudan’ın güney ve kuzey bölgeleri arasında bir sınır şehri.  Kavgalı ülkeler arasında bir sınır bölgesi olmak başlı başına bir kara talih zaten. Bir de Abyei‘deki gibi petrol yatakları ve boru hatları eklenince sınır bölgesi bir saatli bombaya dönüşüyor. Abyei üzerindeki ihtilafın Güney’le Kuzey arasındaki kırılgan anlaşmayı bertaraf etmesini engellemek isteyen uluslararası camia, birkaç senedir Abyei bölgesinin sınırlarını belirlemek ve sonrasında da Abyei halkının geleceklerine karar vereceği bir referandumun gerçeklemesini sağlamakla meşguldü.  Lakin bomba erken patladı; askerlerine yapılan bir saldırıyı gerekçe gösteren Kuzey Sudan Abyei’yi 21 Mayıs’ta işgal etti.

Kuzey Sudan başkanı Ömer el Beşir, kuvvetlerinin Abyei’den çekilmeyeceğini açıkladı. Birleşmiş Milletler’in tahminlerine göre 40 bin kişinin bölgeden kaçmasına sebep olan işgal birçok kişinin aklına “üçüncü iç savaş mı geliyor?” sorusunu getiriyor. Fakat Güney Sudan hükümeti Sudan’la Abyei yüzünden savaşmayacağını açıkladığından, Sudan’ın tamamını kapsayan yeni bir iç çatışma ihtimali şu an için yok. Büyük ihtimalle Fas’ın “Batı Sahra” meselesindeki gibi uluslararası camianın tolere edeceği bir tecavüz olacak bu. Fas da BM’nin tanıdığı ve tavsiye ettiği self determinasyon hakkını Batı Sahra’nın kullanmasını engellemek için 30 yılı aşkındır sürgün, baskı ve katliamları da içeren bir işgali sürdürüyor. İşgalin sebebiyse tanıdık: Batı Sahra dünyanın en büyük fosfat yataklarına sahip; fosfat da modern tarımın en önemli girdisi olan suni gübrenin yapıtaşlarından biri. Kaynaklar gibi onları sömürenlerin de dini yok maalesef! Ve şu sıralar Filistin’in tek taraflı bağımsızlık ilanı üzerine heyecanlanan Müslüman âlemi, bugün 50’yi aşkın ülke tarafından tanınan Batı Sahra’nın bağımsızlığı konusunda ise tam bir sükût içerisinde.  Batı’nın çifte standartları mı demiştiniz?!

Uluslararası siyasete milli ve dini kimliklerimizden sıyrılarak bakmayı becerebildiğimizde, insanın bencilliğinin ve kötülüğünün tüm çıplaklığıyla karşımızda durduğunu görürüz. Devletlerin, kaynakların ve sınırların insandan daha önde tutulduğu bu platformda belirleyici olanın kimlikler değil maddi koşullar olduğunu fark etmemiz de çok uzun sürmez. “Müslüman soykırım yapmaz” diyerek günahlarının üstünü örttüğümüz Ömer el Beşir, Güney Sudan’la yaptığı antlaşmalar ve uluslararası camiaya verdiği sözlere aykırı olarak Abyei bölgesini işgal ediyor. “Müslüman verdiği sözü de çiğnemez” diyeceğim ama “Hafız değilim!” diyen Bektaşi hatırıma geliyor …

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s